زرشك درختچه اي است داراي ساقه اي خاردار كه ارتفاع آن تا 4 متر نيز ميرسد . چوب اين درخت قهو ه اي ، قرمز و يا زردرنگ مي باشد . برگهاي آن بيضي شكل با دندانه هاي اره اي و گلهاي آن خوشه اي و زردرنگ است

شاخه هاي زرشك تيغ زيادي دارد . ميوه زرشك قرمز رنگ ، گوشتي  بيضوي شكل و داراي طعمي ترش است.

قسمت مورد استفاده اين گياه ريشه ، پوست و ساقه ، برگ گل و ميوه آن است .

تركيبات شيميايي:

در تمام قسمت هاي اين گياه آلكالوئيدهاي بربرين Berberine ، اكسياكانتين Oxyaconthine ، بربامين Berbamine وجود دارد . مقدار آلكالوئيد در پوست ريشه زرشك بيشتر از قسمت هاي ديگر اين گياه است .

ميوه زرشك داراي حدود 4% مواد قندي ، 65 اسيد ماليك و اسيد تارتاريك و مقاديری صمغ مي باشد .

زرشك گونه هاي مختلف دارد كه مهم تر از همه آنها دو نوع است كه يكي بنام زرشك بي هسته و ديگري زرشك با هسته (داراي دو هسته) ميباشد .

خواص داروئي:

خواص طبي زرشك

زرشك از نظر طب قديم ايران سرد و خشك است ميوه زرشك خواص زير را دارد:

1)قابض است

2)تقويت كننده قلب و كبد است

3)بواسير خوني را درمان مي كند

4)خونريزي را برطرف مي كند

5)براي برطرف كردن بيماريهاي كبدي مفيد است

6)صفرا بر است

7)دم كرده زرشك را براي برطرف كردن ناراحتي هاي دهان غرغره كنيد .

خواص ريشه و پوست ساقه

1)صفرا بر و مسهل است

2)كبد را پاك و تقويت مي كند

3)اعمال دستگاه گوارش را منظم مي كند

4)سوء هاضمه را از بين مي برد

5)بي اشتهايي را برطرف مي كند

6)براي رفع يبوست مفيد است

7)در درمان يرقان و زردي موثر است

8)نقرس و رماتيسم را برطرف مي كند

9)خانم هائيكه بين دو عادت ماهيانه خونريزي دارند بايد براي برطرف كردن آن از ريشه و ساقه زرشك استفاده كنند .

10)آنهائيكه مبتلا به ورم طحال هستند مي توانند براي معالجه از اين گياه كمك بگيرند .

11)واريس را درمان مي كند .

12)براي معالجه بواسير نافع است .

13)براي برطرف كردن سوزش ادرار مفيد است .

14)فشار خون را پائين مي آورد

15)براي شست و شوي چشم مي توانيد از جوشانده ريشه و ساقه و زرشك استفاده كنيد .

خواص برگ زرشك

1-آب آوردگي بدن را برطرف مي كند .

2-اسهال هاي مزمن را درمان مي كند .

3-برگ زرشك داراي مقدار زيادي ويتامين C مي باشد بنابراين در درمان بيماري اسكوربوت اثر مفيد دارد .

4-جويدن برگ زرشك باعث محكم شدن لثه و دندان مي شود .

5-درموقع آنژين و گلو درد ، دم كرده برگ زرشك را غرغره كنيد .

طرز استفاده:

جوشانده زرشك : مقدار 20-10 گرم پوست ريشه يا ساقه و يا ميوه زرشك را در يك ليتر آب ريخته و آنرا بجوش بياوريد سپس آنرا از روي اجاق برداشته بگذاريد براي مدت 10 دقيقه بماند . اين جوشانده را  صاف كرده و با شكر يا عسل شيرين كنيد . مقدار مصرف روزانه آن سه فنجان در فاصله بين غذاهاست .

تنطور زرشك : اين تنطور را مي توانيد از فروشگاههاي گياهان دارويي و يا برخي از داروخانه ها خريداري كنيد . مقدار مصرف آن 20-10 قطره سه بار در روز مي باشد .

دم كرده زرشك : مقدار 40 گرم زرشك را در يك ليتر آب جوش ريخته و بگذاريد مدت 10 دقيقه بماند سپس آنرا با شكر يا عسل مخلوط كنيد . مقدار مصرف آن سه فنجان در روز و در فاصله بين غذاهاست .

مضرات :

مصرف مقدار زياد زرشك و يا ساقه و برگ آن براي زنان حامله مناسب نيست زيرا رحم را تحريك مي كند و ممكن است باعث سقط جنين شود.